Rijpstra's ondergang

De bewoners van het Gelderse Zelhem herinneren zich oud-burgemeester Johannes Rijpstra (1889-1944) als een verzetsheld en als een slachtoffer van het naziregime. In december 1944 stierf hij in een buitenkamp van concentratiekamp Neuengamme. Eerder dat jaar was hij gearresteerd, nadat hij vermoedelijk door een dorpsgenoot was verraden. Veel minder bekend is dat Rijpstra, als een typische burgemeester in oorlogstijd, nu en dan ook meewerkte met de bezetter en anti-Joodse maatregelen uitvoerde. Achterkleinzoon Arend Hulshof onderzoekt waarom zijn overgrootvader op het ene moment Duitse bevelen opvolgde, om er op een ander moment tegen in te gaan. Is de postume verering van Rijpstra wel terecht? 

Op Radio 1 sprak Frénk van der Linden in Kunststof op 31 maart met Arend Hulshof over het boek. Luister terug.

Anderen over Rijpstra's ondergang

Arnon Grunberg:
Rijpstra’s ondergang is een goedgeschreven, persoonlijk verslag over de beste bedoelingen van mensen, en de catastrofale gevolgen van die bedoelingen. Hulshof beseft dat het genot van het vertellen in het detail zit.’

Ad van Liempt:
‘Een uitstekend en heel prettig opgeschreven verhaal over een burgemeester in oorlogstijd die schipperend tussen zijn geweten en het belang van de inwoners elke keer de kansen moest afwegen en moeizaam voortploeterde. Daarmee staat hij model voor de meerderheid van de Nederlanders, en dat maakt het verhaal zo invoelbaar.’

De Volkskrant (beoordeeld met 4 sterren)
'Een bijzonder boek.'

Frénk van der Linden in Kunststof:
‘Echt fascinerend. Als je het boek leest, daal je af in het dorp Zelhem. Die biotoop leer je kennen. Zo ging dat in zo’n plaatsje er aan toe in die jaren. (...) Het boek is liefdevol, kritisch.’

De Gelderlander:
‘Hulshof spaart in spannend boek zijn overgrootvader niet. (...) Hij voert zichzelf - in navolging van onder meer Laurent Binet (schrijver van de bestseller HhhH over nazi-kopstuk Heydrich) - op als speurder naar de waarheid. Het maakt Rijpstra’s ondergang tot een pageturner.

Historiek.net (gezaghebbend online geschiedenismagazine):
Rijpstra's ondergang is een succesvolle poging om het gedrag van een burgemeester in oorlogstijd inzichtelijk en begrijpbaar te maken. Het boek leest als een spannende roman en is gebaseerd op gedegen bronnenonderzoek.’
(Beoordeeld met een 9 voor schrijfstijl, en een 8 voor originaliteit) Lees het stuk

Go2war2.nl (gezaghebbende website over de Tweede Wereldoorlog):
‘Hulshof schetst op indringende wijze het dilemma van de burgemeester in oorlogstijd. (...) Het vlot geschreven en boeiende Rijpstra’s ondergang (...) toont goed aan dat het onderscheid tussen goed en fout niet altijd even makkelijk is te maken.’
(beoordeeld met 4 sterren) Lees het stuk

Linda Polman:
‘Een pijnlijk eerlijke familiegeschiedenis, liefdevol opgeschreven door het achterkleinkind van een burgemeester in oorlogstijd.’

Marianne Besselink, burgemeester van Bronckhorst (waar Zelhem in 2005 in opging)
‘Van grote historische waarde voor Bronckhorst, voor heel Nederland en misschien wel breder.’

NIOD-historicus Jaap Cohen:
‘In een fascinerende persoonlijke queeste naar het oorlogsverleden van zijn overgrootvader ontrafelt Arend Hulshof de dilemma’s van een burgemeester in oorlogstijd.’

Kinderboekenschrijver Martine Letterie:
‘Hulshofs verhaal over het leven van zijn overgrootvader is interessant en geeft ons niet alleen het beeld van een man, maar ook van de tijd waarin hij leefde.’